Steeds vaker geldt dat de ervaring zonder [...]]]> Waarom delen we via sociale media eigenlijk geen foto van de ingang van het Riagg als we naar binnen lopen voor de wekelijkse afspraak met onze therapeut? Ik vraag het me af terwijl ik op Facebook een foto plaats van al weer een gelukzalig moment in mijn leven.

Steeds vaker geldt dat de ervaring zonder zo’n foto minder betekenis heeft. Het beeld is het bewijs van een enerverend en blij bestaan dat we groots en meeslepend leven. Het delen met ‘vrienden’ geeft extra waarde aan de gebeurtenis. Het is een bijna compulsieve neiging, een zoektocht naar erkenning en bevestiging van wie we zijn en wat we doen. De waarde van de ervaring neemt toe als we haar delen met anderen, als we anderen kunnen betrekken bij die ervaring. En misschien nog wel belangrijker, de betekenis van de ervaring neemt af als we het niet doen. Het ambivalente van dit alles is dat we door het registreren steeds opervlakkiger ervaren… we zijn immers druk bezig met het vastleggen van het moment op film of foto en vervolgens met het delen via sociale netwerken. En dus zijn we niet meer volledig met onze gedachten en zintuigen bij de gebeurtenis zelf, we zijn maar half aanwezig in het hier en nu. Nicholas Carr schreef erover in zijn boek The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains. Internet noemt hij een medium dat vluchtig en oppervlakkig maakt. We multitasken, maar doen niets meer echt met overtuiging. Het leidt ons naar collectieve ADHD meent Carr. Sociale media, zoals Facebook en Twitter, versterken dat proces, zo zei hij onlangs in De Volkskrant: ‘Juist de sociale netwerken leiden je af, omdat ze je voortdurend voeden met kleine stukjes informatie. Ze zijn het meest verleidelijk.’

Wat we vervolgens delen met anderen is ook nog eens zeer selectief. Hierdoor ontstaat een vertekend beeld van de werkelijkheid. Het gaat op sociale media vrijwel nooit over de zelfkant van het leven. Over eenzaamheid, onzekerheid of angst. Nee, we plaatsen geen foto vanuit de wachtruimte van het Riagg met de tekst: ‘Pom-ti-dom, wacht op mijn wekelijkse afspraak met therapeut. Gaan het vandaag hebben over de leegte die ik soms voel.’ We delen wel de zonsondergang, het gezellige etentje of de laatste film die we hebben gezien. Die altijd vrolijke, gelukkige maar oppervlakkige facebook-werkelijkheid waarin voortdurend van alles gaande is, verandert langzaamaan de perceptie van ons zijn. Ongelukkig zijn wordt steeds meer een onacceptabele afwijking. We leren af dat een naar gevoel ook onderdeel kan zijn van een normaal leven. We leren ook af om te gaan met tegenslag, want ongeluk past niet. De Amerikaanse kinderarts Gwenn O’Keeff wijst op het gevaar hiervan voor onzekere kinderen, zij ontdekte de Facebook depressie. Al die foto’s en berichten van gelukkige ‘vrienden’ die van alles meemaken, maken kinderen nog meer onzeker over hun eigen leven. Er is volgens andere kinderartsen ook wel wat positiefs te melden, voor jongeren die wat stabieler zijn geeft Facebook namelijk juist een gevoel van verbondenheid.

Maar terug naar dat vertekende beeld. Socioloog Jean Baudrillard zag het al bij de komst van soaps. Zijn redenering: we verliezen steeds meer het contact met de echte wereld omdat we onze werkelijkheid baseren op dat wat we zien op televisie.

The very definition of the real has become: that of which it is possible to give an equivalent reproduction…The real is not only that what an be reproduced, but that which is always already reproduced: That is, the hyperreal…which is entirely in simulation.

Na het zien van de soap verlangen we naar dat enerverende leven met een aanhoudende spannende cliffhanger. We maken daarbij een absurde cirkel; het oppervlakkige leven van de hoofdpersonages in soaps is losjes gebaseerd op de werkelijkheid, het spannende leven uit de soap wordt vervolgens nastrevenswaardig en gecopieerd en uit die nieuwe werkelijkheid putten de makers van soaps vervolgens weer…weet jij nog wat echt is? Deze hyperrealiteit ontstaat ook door wat we delen op Facebook en Twitter. We proberen de zorgeloze feeststemming, die we bij vrienden zien, te benaderen. En in die poging verandert ons gedrag. Grote teleurstelling natuurlijk als we de discrepantie ontdekken tussen de ‘echte’ realiteit en die op sociale media. Want al die overdadige vrolijkheid blijkt toch minder makkelijk maakbaar en haalbaar. Maar ja, die teleurstelling kunnen we dan weer niet delen met onze ‘vrienden’ op Facebook…

Over twee weken mijn uitgebreide interview met deze dappere vrouw in het tijdschrijft Zij aan Zij.

In een interview met de BBC World Service vertelt ze over de brute moord op haar vriend David Kato, over een diepgevoelde [...]]]> Brenda Namigadde ontvluchtte Oeganda vanwege haar seksuele geaardheid. Julian Onziema bleef, ondanks de constante dreiging van geweld in haar thuisland, waar homoseksualiteit illegaal is en homo’s en lesbo’s nagekeken, bedreigd en aangevallen worden.

In een interview met de BBC World Service vertelt ze over de brute moord op haar vriend David Kato, over een diepgevoelde angst de volgende te zijn, de deuren die ze thuis constant op slot draait en over dat nare moment tijdens de begrafenis van Kato.

Julian Onziema’s wereld stortte in toen ze hoorde van de gewelddadige dood van haar homosekusele vriend. Ze had zelfs in eerste instantie het gevoel dat ze het ontzielde lichaam van Kato moest zien, voordat ze echt kon geloven dat hij dood was.

De lesbische homorechten-activiste kreeg een telefoontje vanuit Zuid-Afrika, of ze gehoord had dat er iets gebeurd was met David? Onziema wist van niets, ze had hem bovendien pas nog gesproken. Maar toen de Oegandese opnieuw zijn nummer probeerde, kreeg ze geen gehoor meer. Langzaam drong de harde realiteit tot haar door, er was wel degelijk iets vreselijks gebeurd.

Ze heeft zijn lichaam uiteindelijk nooit gezien, maar was wel even in Kato’s huis. En wat ze daar aantrof zal ze nooit vergeten: ‘Ik zag een stuk van zijn hersenen liggen…en bloed… zoveel bloed. Ik kan er nog steeds niet van slapen.’ Onziema is sinds de moord op haar vriend bang, ze vreest dat haar hetzelfde zal overkomen. Ze reist daarom alleen nog met de auto en houdt alles hermetisch afgesloten. Ook thuis gaan ramen en deuren op slot. ‘Ik heb me sinds de dood van David geen moment meer veilig gevoeld en kijk steeds over mijn schouder.’ De verstoorde begrafenis van de activist speelt daarbij zeker een rol. Op die verdrietige dag in Kato’s geboortedorp, greep de plaatselijke priester de microfoon en stak een homofobe tirade af. Toen er mensen begonnen te applaudisseren en juichen merkte Onziema pas hoe boos ze werd, maar ze voelde zich ook vernederd… het was immers de begrafenis van haar vermoorde vriend. En wat de politie in Kampala ook zegt, Onziema en haar mede-activisten weten het zeker, David Kato is vermoord omdat hij een homo was en daarvoor uitkwam. En omdat de lokale krant Rolling Stone homo’s in Kampala vogelvrij verklaarde door hun foto’s, namen en adressen te publiceren met daarbij de tekst Hang Them.

Onziema vertelt dat ze na het uitkomen van die bewuste editie vaker bedreigd is en zelfs is aangevallen. ‘Ik reed toen nog motor en werd er vanaf getrokken door iemand die me herkende uit de krant. Gelukkig werd ik geholpen, ik kon op tijd vluchten.’ Onziema zal net als David Kato niet zwijgen over homoseksualiteit en rechten voor homo’s, zegt ze. Ook al is ze bang: ‘Zo lang als ik een stem heb… nee, dat kunnen ze niet van me afnemen.’